Islahat Fermanı , gayrimüslimleri ayrıcalıklı bir konuma getirmiştir. Bu durum azınlıkların siyasi alanda güç kazanmaya başlamasına yol açmıştır. Osmanlıcılık düşüncesinin ürünü olan Tanzimat ve Islahat Fermanları toplumsal dengeyi zedelemiş , Osmanlı Devleti'nin parçalanma sürecini hızlandırmıştır.

• İnanç özgürlüğü sağlanacak , gayrimüslimlere ibadethanelerini onarma hakkı verilecektir.
• Gayrimüslimlere yönelik hakaret ifade eden sıfatlar kullanılmayacaktır.
• Gayrimüslimler devlet memuru olabilecek , istedikleri okulları okuyabileceklerdir.
• İltizam usulü kaldırılacak , vergiler adaletli şekilde toplanacaktır.
• Gayrimüslimler bedel ödeyerek askerlikten muaf olacaklardır.
• Yabancılar Osmanlı topraklarında mülk edinme hakkına sahip olacaklardır.
• Mahkemeler herkese açık olacak , herkes kendi dinine göre yemin edecektir.
• Ortadoks patrikhanesinin aldığı kararlar devlet tarafından onaylandıktan sonra geçerlilik kazanacaktır.
• Gayrimüslimler şirket kurabilecek , il meclislerine üye olabileceklerdir.

Avrupalı devletlerin desteğini almak ve Osmanlı içişlerine karışılmasını engellemek amacıyla Islahat Fermanı ilan edilmiştir. Bu ferman Osmanlı topraklarında yaşayan gayrimüslimlere yeni haklar veren bir belgedir.

• Islahat Fermanı'nın Maddeleri için tıklayınız.
• Islahat Fermanı'nın Sonuçları için tıklayınız.

• Mülk ve mal edinebilme ve miras bırakabilme hakkı genişletilmiş , özel mülkiyet kavramı güçlendirilmiştir.
• Fark gözetmeksizin halkın eşit kabul edileceği , kanun üstünlüğüne bağlı kalınacağı ilan edilmiştir.
• Halkın devlete olan güveni arttırılmak istenmiştir.
• Gayrimüslimlere de askerlik yapma yükümlülüğü getirilmiştir.
• Padişahın yetkileri kendi iradesi ile kısıtlanmıştır.
• Tanzimat Fermanı , Osmanlı ülkesinde anayasacılık faaliyetlerinin başlangıcı olarak kabul edilir.

• Herkes kanun karşısında eşit kabul edilecektir.
• Rüşver ve iltimasın önüne geçilecektir.
• Fark gözetilmeksizin halkın can ve mal güvenliği teminat altına alınacaktır.
• Vergi adaleti sağlanacak , herkesten gelirine göre vergi alınacaktır.
• Mahkemeler halka açık olacak , hiç kimse mahkeme edilmeden cezalandırılmayacaktır.
• Askerlik işlemleri düzenlenecek ve askerlik vatan göreci haline getirilecektir.

Dönemin sadrazamı Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanmıştır. Bu fermanın hazırlanmasında ; Avrupalı devletlerin siyasi desteğinin sağlanmaya çalışılması ve azınlıklara yeni haklar verilerek bağımsızlık arayışlarının sona erdirilmek istenmesi rol oynamıştır.

Tanzimat Fermanı'nın Maddeleri için tıklayınız.

Tanzimat Fermanı'nın Yorumu için tıklayınız.